Nhận trao đổi
Tư vấn ngay
Giấy phép lao động, Tin tức | 19/11/2026 | 18 phút đọc

Điều 36 Bộ luật Lao động 2019 và 7 trường hợp chấm dứt hợp đồng

Điều 36 Bộ luật Lao động 2019 về quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động

Điều 36 Bộ luật Lao động 2019 quy định 7 trường hợp người sử dụng lao động được đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, kèm thời hạn báo trước từ 03 ngày làm việc đến 45 ngày, riêng ngành nghề đặc thù là 120 ngày. Hai trường hợp được chấm dứt không cần báo trước là người lao động không trở lại làm việc sau 15 ngày hết tạm hoãn hợp đồng và tự ý bỏ việc từ 05 ngày làm việc liên tục.

Đến tháng 11/2026, nội dung Điều 36 Bộ luật Lao động 2019 vẫn giữ nguyên trong văn bản hợp nhất Bộ luật Lao động số 18/VBHN-VPQH. Bài viết tổng hợp đủ 7 căn cứ, bảng thời hạn báo trước, các trường hợp bị cấm theo Điều 37 và chi phí doanh nghiệp phải gánh nếu chấm dứt sai, để bộ phận nhân sự đối chiếu trước khi ra quyết định.

Tóm tắt nhanh Điều 36 Bộ luật Lao động 2019

  • Căn cứ chấm dứt: 7 trường hợp tại khoản 1, gồm điểm a, b, c, d, đ, e, g.
  • Báo trước: 45 ngày (hợp đồng không xác định thời hạn), 30 ngày (12 đến 36 tháng), 03 ngày làm việc (dưới 12 tháng hoặc ốm đau dài ngày), 120 ngày hoặc 1/4 thời hạn hợp đồng với ngành nghề đặc thù.
  • Không cần báo trước: điểm d và điểm e khoản 1.
  • Không được chấm dứt: người đang điều trị bệnh, đang nghỉ phép được đồng ý, lao động nữ mang thai, đang nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi (Điều 37).
  • Làm sai: phải nhận lại người lao động, trả lương, đóng bảo hiểm cho những ngày không được làm việc và trả thêm ít nhất 02 tháng tiền lương (Điều 41).

7 trường hợp được đơn phương chấm dứt theo Điều 36 Bộ luật Lao động 2019

Khoản 1 Điều 36 Bộ luật Lao động 2019 liệt kê đầy đủ các căn cứ sau. Doanh nghiệp chỉ được viện dẫn đúng một hoặc nhiều căn cứ trong danh sách này, không được tự đặt thêm lý do trong nội quy hay hợp đồng.

ĐiểmTrường hợpLưu ý khi áp dụng
aNgười lao động thường xuyên không hoàn thành công việc theo hợp đồngPhải dựa trên tiêu chí đánh giá trong quy chế của doanh nghiệp; quy chế phải tham khảo ý kiến tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở (nếu có)
bỐm đau, tai nạn đã điều trị dài ngày mà khả năng lao động chưa hồi phục12 tháng liên tục (không xác định thời hạn), 06 tháng liên tục (12 đến 36 tháng), quá nửa thời hạn hợp đồng (dưới 12 tháng); khi sức khỏe bình phục được xem xét giao kết tiếp
cThiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm, địch họa hoặc di dời, thu hẹp sản xuất theo yêu cầu cơ quan nhà nướcDoanh nghiệp đã tìm mọi biện pháp khắc phục nhưng vẫn buộc phải giảm chỗ làm việc
dKhông có mặt tại nơi làm việc sau 15 ngày kể từ ngày hết thời hạn tạm hoãn hợp đồng (Điều 31)Không cần báo trước
đNgười lao động đủ tuổi nghỉ hưu theo Điều 169Trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận khác
eTự ý bỏ việc không có lý do chính đáng từ 05 ngày làm việc liên tục trở lênKhông cần báo trước; không phải trả trợ cấp thôi việc
gCung cấp không trung thực thông tin theo khoản 2 Điều 16 khi giao kết hợp đồng, làm ảnh hưởng đến việc tuyển dụngCần lưu hồ sơ tuyển dụng chứng minh thông tin sai và mức ảnh hưởng

Điểm a dễ bị tranh chấp nhất

Phần lớn vụ kiện về Điều 36 Bộ luật Lao động 2019 bắt nguồn từ điểm a. Tòa án thường yêu cầu doanh nghiệp xuất trình quy chế đánh giá có tiêu chí cụ thể, kết quả đánh giá nhiều kỳ và bằng chứng người lao động biết rõ tiêu chí. Một biên bản nhắc nhở đơn lẻ hay nhận xét chung chung của quản lý không chứng minh được việc thường xuyên không hoàn thành công việc.

Phân biệt với cắt giảm do thay đổi cơ cấu

Điểm c khoản 1 Điều 36 Bộ luật Lao động 2019 chỉ áp dụng khi có sự kiện khách quan như thiên tai, dịch bệnh hoặc yêu cầu của cơ quan nhà nước. Nếu doanh nghiệp giảm người vì tái cơ cấu, đổi công nghệ hay lý do kinh tế, căn cứ đúng là Điều 42, kèm nghĩa vụ xây dựng phương án sử dụng lao động và trả trợ cấp mất việc làm theo Điều 47.

Điều 36 Bộ luật Lao động 2019 tóm tắt
Điều 36 Bộ luật Lao động 2019 tóm tắt

Thời hạn báo trước theo Điều 36 Bộ luật Lao động 2019

Khoản 2 Điều 36 Bộ luật Lao động 2019 gắn thời hạn báo trước với loại hợp đồng. Thời hạn tính theo ngày dương lịch, trừ trường hợp ghi rõ ngày làm việc.

Loại hợp đồng, trường hợpThời hạn báo trước tối thiểu
Hợp đồng không xác định thời hạn45 ngày
Hợp đồng xác định thời hạn từ 12 đến 36 tháng30 ngày
Hợp đồng dưới 12 tháng03 ngày làm việc
Trường hợp điểm b (ốm đau, tai nạn dài ngày), mọi loại hợp đồng03 ngày làm việc
Ngành nghề đặc thù, hợp đồng không xác định thời hạn hoặc từ 12 tháng trở lên120 ngày
Ngành nghề đặc thù, hợp đồng dưới 12 thángÍt nhất 1/4 thời hạn hợp đồng
Trường hợp điểm d và điểm eKhông phải báo trước

Ngành nghề đặc thù được quy định tại Điều 7 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, gồm thành viên tổ lái tàu bay, nhân viên kỹ thuật sửa chữa tàu bay, nhân viên điều độ và khai thác bay, người quản lý doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp, thuyền viên làm việc trên tàu Việt Nam hoạt động ở nước ngoài và người lao động được doanh nghiệp cử đi làm việc ở nước ngoài.

Trường hợp cấm chấm dứt dù có căn cứ tại Điều 36 Bộ luật Lao động 2019

Kể cả khi có căn cứ tại Điều 36 Bộ luật Lao động 2019, Điều 37 vẫn cấm người sử dụng lao động đơn phương chấm dứt trong các trường hợp sau:

  1. Người lao động ốm đau, bị tai nạn, bệnh nghề nghiệp đang điều trị, điều dưỡng theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, trừ trường hợp đã đủ thời gian theo điểm b khoản 1 Điều 36.
  2. Người lao động đang nghỉ hằng năm, nghỉ việc riêng và các trường hợp nghỉ khác được doanh nghiệp đồng ý.
  3. Lao động nữ mang thai, đang nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

Với lao động nữ mang thai hoặc nuôi con nhỏ, doanh nghiệp nên tham vấn chuyên môn trước mọi quyết định chấm dứt, kể cả khi người lao động tự ý bỏ việc, vì rủi ro bị tuyên trái pháp luật rất cao.

Hậu quả khi chấm dứt trái Điều 36 Bộ luật Lao động 2019

Nếu không có căn cứ hợp lệ, vi phạm Điều 37 hoặc không báo trước đủ thời hạn, việc chấm dứt bị coi là trái pháp luật. Theo Điều 41 Bộ luật Lao động 2019, doanh nghiệp phải:

  • Nhận người lao động trở lại làm việc theo hợp đồng đã giao kết.
  • Trả tiền lương, đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho những ngày người lao động không được làm việc.
  • Trả thêm ít nhất 02 tháng tiền lương theo hợp đồng.
  • Nếu chỉ vi phạm thời hạn báo trước, trả khoản tiền tương ứng tiền lương những ngày không báo trước.

Khi người lao động không muốn quay lại, ngoài các khoản trên doanh nghiệp còn phải trả trợ cấp thôi việc theo Điều 46. Khi doanh nghiệp không muốn nhận lại và người lao động đồng ý, hai bên thỏa thuận thêm khoản bồi thường ít nhất 02 tháng tiền lương.

Chấm dứt đúng luật vẫn có thể phát sinh trợ cấp thôi việc

Khi chấm dứt hợp pháp theo Điều 36 Bộ luật Lao động 2019, người lao động làm việc thường xuyên từ đủ 12 tháng trở lên được trợ cấp thôi việc, mỗi năm làm việc một nửa tháng tiền lương bình quân 06 tháng liền kề. Thời gian đã đóng bảo hiểm thất nghiệp được trừ ra. Hai trường hợp không được trợ cấp là người đủ điều kiện hưởng lương hưu và người tự ý bỏ việc theo điểm e.

Quy trình áp dụng Điều 36 Bộ luật Lao động 2019 an toàn

  1. Xác định đúng căn cứ tại khoản 1 Điều 36 Bộ luật Lao động 2019 và lưu chứng cứ: kết quả đánh giá, hồ sơ bệnh án, văn bản của cơ quan nhà nước, bảng chấm công.
  2. Rà soát Điều 37 để chắc chắn người lao động không thuộc diện được bảo vệ tại thời điểm báo trước và thời điểm chấm dứt.
  3. Gửi thông báo bằng văn bản đủ thời hạn báo trước, ghi rõ căn cứ pháp lý, có ký nhận hoặc gửi qua bưu chính có xác nhận.
  4. Ban hành quyết định chấm dứt và thanh toán đầy đủ trong 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt theo Điều 48, trường hợp đặc biệt không quá 30 ngày.
  5. Hoàn tất thủ tục bảo hiểm xã hội, trả lại sổ bảo hiểm và giấy tờ gốc của người lao động.

Với tranh chấp về đơn phương chấm dứt hợp đồng, người lao động có thể khởi kiện thẳng ra tòa án mà không bắt buộc qua hòa giải viên lao động. Thời hiệu yêu cầu tòa án giải quyết là 01 năm kể từ ngày phát hiện quyền lợi bị vi phạm.

Lưu ý với người lao động nước ngoài

Khi chấm dứt hợp đồng với người nước ngoài theo Điều 36 Bộ luật Lao động 2019, giấy phép lao động hết hiệu lực theo Điều 156. Doanh nghiệp phải thu hồi giấy phép và báo cơ quan cấp theo quy định về lao động nước ngoài, đồng thời xử lý thị thực, thẻ tạm trú. Từ ngày 05/12/2026, thủ tục liên quan thực hiện theo Nghị định 393/2026/NĐ-CP; xem thêm thủ tục cấp giấy phép lao động mới nếu doanh nghiệp tuyển người thay thế.

Kết luận

Điều 36 Bộ luật Lao động 2019 cho doanh nghiệp quyền chủ động chấm dứt hợp đồng, nhưng chỉ an toàn khi đúng căn cứ, đủ thời hạn báo trước và không rơi vào trường hợp cấm của Điều 37. Doanh nghiệp FDI có nhân sự nước ngoài cần xử lý thêm giấy phép lao động. MAN – Master Accountant Network hỗ trợ rà soát hồ sơ nhân sự qua dịch vụ tư vấn pháp lý thường xuyên và dịch vụ giấy phép lao động. Toàn văn điều luật xem tại Bộ luật Lao động 2019.

Thông tin chuyên môn: Bài viết do đội ngũ pháp lý doanh nghiệp của MAN – Master Accountant Network biên soạn, kiểm duyệt chuyên môn bởi ông Lê Hoàng Tuyên, Sáng lập viên và CEO, CPA Việt Nam. Căn cứ: Bộ luật Lao động 2019 (Điều 16, 27, 31, 34, 36, 37, 41, 42, 46, 48, 156, 169, 188, 190), văn bản hợp nhất 18/VBHN-VPQH, Nghị định 145/2020/NĐ-CP (Điều 7). Nội dung cập nhật tháng 11/2026, mang tính tham khảo.

Được kiểm duyệt chuyên môn bởi Ông Lê Hoàng Tuyên
Chức danh: Sáng lập viên & CEO – MAN Master Accountant Network
Chứng chỉ hành nghề: Kiểm toán viên CPA Việt Nam
Kinh nghiệm: Hơn 30 năm trong lĩnh vực Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính
Lưu ý: Nội dung được biên soạn dựa trên các quy định pháp luật hiện hành và chỉ mang tính tham khảo. Việc áp dụng vào từng trường hợp cụ thể cần được tư vấn trực tiếp bởi chuyên gia của MAN sau khi xem xét hồ sơ thực tế.
Thông tin liên hệ
Địa chỉ: Số 19A, Đường 43, Phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
Mobile/Zalo: 0903 963 163  –  0903 428 622
Email: man@man.net.vn

Giải đáp thắc mắc về Điều 36 Bộ luật Lao động 2019

Công ty có được chấm dứt hợp đồng khi người lao động đang thử việc không?

Thử việc không chịu sự điều chỉnh của Điều 36 Bộ luật Lao động 2019. Theo Điều 27, trong thời gian thử việc mỗi bên được hủy bỏ thỏa thuận thử việc mà không cần báo trước và không phải bồi thường.

Báo trước bằng tin nhắn hay email có hợp lệ không?

Luật không bắt buộc hình thức cụ thể, nhưng doanh nghiệp nên báo trước bằng văn bản có ký nhận. Email hoặc tin nhắn chỉ nên dùng bổ sung, vì khi tranh chấp doanh nghiệp phải chứng minh người lao động đã nhận thông báo đúng ngày.

Người lao động bỏ việc 05 ngày thì có cần quyết định chấm dứt không?

Có. Dù không cần báo trước theo điểm e khoản 1 Điều 36 Bộ luật Lao động 2019, doanh nghiệp vẫn nên ban hành quyết định chấm dứt, lưu bảng chấm công và các lần liên lạc để chứng minh không có lý do chính đáng như ốm đau, thiên tai hay người thân mất.

Hợp đồng dưới 12 tháng ốm đau bao lâu thì được chấm dứt?

Theo điểm b khoản 1 Điều 36 Bộ luật Lao động 2019, người lao động phải điều trị quá nửa thời hạn hợp đồng mà khả năng lao động chưa hồi phục. Ví dụ hợp đồng 10 tháng thì cần điều trị trên 05 tháng, thời hạn báo trước là 03 ngày làm việc.

Chấm dứt hợp đồng với người quản lý doanh nghiệp báo trước bao lâu?

Khi áp dụng Điều 36 Bộ luật Lao động 2019, người quản lý doanh nghiệp thuộc nhóm ngành nghề đặc thù theo Nghị định 145/2020/NĐ-CP, nên thời hạn báo trước là ít nhất 120 ngày với hợp đồng từ 12 tháng trở lên hoặc không xác định thời hạn.

Về Blog

MAN – Master Accountant Network là đơn vị tư vấn chuyên sâu về Giấy chứng nhận đầu tư, đồng hành cùng nhà đầu tư trong suốt quá trình xin cấp, điều chỉnh và gia hạn dự án đầu tư tại Việt Nam.

Với hơn 30 năm kinh nghiệm thực tiễn trong lĩnh vực tư vấn doanh nghiệp, đội ngũ chuyên gia của MAN am hiểu sâu pháp luật đầu tư, quy trình cấp phép và yêu cầu của cơ quan quản lý, giúp hồ sơ được xử lý đúng quy định, tiết kiệm thời gian và hạn chế rủi ro pháp lý.

Đăng ký nhận bản tin
Bạn luôn được cập nhật chính sách thuế, kế toán, kiểm toán... mới nhất, hãy để lại email cho chúng tôi
Cần tư vấn?
Đội ngũ chuyên gia của MAN sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp của bạn
Đồng hành cùng MAN ngay
ZaloMessengerPhone