Nghị định số 152/2020/NĐ-CP là văn bản pháp lý nền tảng quy định về quản lý lao động nước ngoài tại Việt Nam. Tuy nhiên, trước các yêu cầu về cải cách hành chính, Chính phủ đã liên tiếp ban hành các văn bản sửa đổi nhằm tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp. Những điều chỉnh từ Nghị định 70/2023/NĐ-CP, Nghị định 128/2025/NĐ-CP và đặc biệt là Nghị định 219/2025/NĐ-CP sẽ tạo ra một khung pháp lý mới thay thế hoàn toàn các quy định cũ. Bài viết này tổng hợp những thay đổi trọng yếu giúp doanh nghiệp chủ động trong lộ trình tuân thủ pháp luật lao động.
Lộ trình thay thế hoàn toàn Nghị định số 152/2020/NĐ-CP
Kể từ khi ban hành năm 2020, Nghị định số 152/2020/NĐ-CP đã trải qua nhiều giai đoạn điều chỉnh mang tính chiến lược nhằm thích ứng với thực tiễn. Giai đoạn đầu tiên là sự ra đời của Nghị định 70/2023/NĐ-CP giúp nới lỏng các tiêu chuẩn về bằng cấp và kinh nghiệm. Tiếp đó, Nghị định 128/2025/NĐ-CP tạo bước ngoặt lớn khi đẩy mạnh việc phân cấp quản lý từ trung ương về địa phương.
Đáng lưu ý nhất, theo quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 35 Nghị định 219/2025/NĐ-CP, toàn bộ nội dung về lao động nước ngoài tại Nghị định số 152/2020/NĐ-CP sẽ chính thức hết hiệu lực kể từ ngày 07/08/2025. Việc bãi bỏ hoàn toàn văn bản cũ cho thấy quyết tâm của Nhà nước trong việc xây dựng hệ thống quản lý nhân sự quốc tế số hóa và đồng bộ hơn cho các năm tiếp theo.
Bổ sung các nghĩa vụ mới đối với người sử dụng lao động
Các văn bản sửa đổi đã bổ sung thêm một số trách nhiệm mới nhằm tăng cường tính minh bạch, đòi hỏi doanh nghiệp phải cập nhật quy trình tuyển dụng ngay từ sớm.
Thông báo tuyển dụng lao động Việt Nam trên cổng thông tin
Một trong những điểm mới nhất bổ sung vào Nghị định số 152/2020/NĐ-CP theo khoản 2 Điều 1 Nghị định 70/2023/NĐ-CP là yêu cầu ưu tiên tuyển dụng nội địa. Trước khi tuyển dụng nhân sự ngoại quốc, người sử dụng lao động cần thực hiện các bước sau:
- Thông báo công khai vị trí dự kiến tuyển dụng lao động nước ngoài trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội hoặc Trung tâm dịch vụ việc làm cấp tỉnh.
- Thời gian đăng tuyển phải duy trì trong ít nhất 15 ngày kể từ ngày thông báo.
- Việc thông báo phải hoàn thành trước khi doanh nghiệp làm báo cáo giải trình nhu cầu sử dụng người lao động nước ngoài.
Nghĩa vụ báo cáo khi làm việc tại nhiều địa điểm
Trong trường hợp người lao động làm việc cho một người sử dụng lao động tại nhiều tỉnh, thành phố khác nhau, Nghị định 70/2023/NĐ-CP yêu cầu doanh nghiệp phải báo cáo qua môi trường điện tử. Báo cáo này gửi về Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội và Sở Lao động – Thương binh và Xã hội nơi người lao động đến làm việc trong vòng 3 ngày làm việc kể từ ngày bắt đầu. Quy định này giúp cơ quan chức năng giám sát chặt chẽ di biến động nhân sự mà không gây phiền hà về thủ tục giấy tờ vật lý cho doanh nghiệp.
Thay đổi định nghĩa chuyên gia và lao động kỹ thuật
Nghị định 70/2023/NĐ-CP đã điều chỉnh các tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn tại Nghị định số 152/2020/NĐ-CP theo hướng thực tế hơn, tháo gỡ rào cản về bằng cấp trái ngành. Dưới đây là bảng so sánh các thay đổi quan trọng về định nghĩa nhân sự giúp doanh nghiệp đối chiếu trực quan:
| Chức danh | Quy định tại Nghị định số 152/2020/NĐ-CP | Quy định sửa đổi (Nghị định 70/2023/NĐ-CP) |
|---|---|---|
| Chuyên gia | Bằng đại học phải phù hợp với chuyên ngành đào tạo và kinh nghiệm làm việc. | Tốt nghiệp đại học trở lên và có 3 năm kinh nghiệm làm việc phù hợp vị trí công việc (không bắt buộc đúng chuyên ngành đào tạo). |
| Lao động kỹ thuật | Đào tạo chuyên ngành kỹ thuật hoặc khác ít nhất 1 năm và làm việc 3 năm đúng chuyên ngành. | Đào tạo ít nhất 1 năm và có ít nhất 3 năm kinh nghiệm làm việc phù hợp vị trí công việc. |
| Giám đốc điều hành | Là người đứng đầu và trực tiếp điều hành đơn vị trực thuộc cơ quan, tổ chức. | Mở rộng gồm người đứng đầu chi nhánh, văn phòng đại diện hoặc người trực tiếp điều hành ít nhất một lĩnh vực. |
Sự thay đổi này cho thấy tư duy quản lý pháp luật lao động đã chuyển dịch từ việc kiểm soát bằng cấp sang chú trọng năng lực thực tiễn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hút nhân tài quốc tế.
Cải cách thẩm quyền giải quyết và đơn giản hóa hồ sơ
Bên cạnh việc thay đổi định nghĩa, các văn bản sửa đổi Nghị định số 152/2020/NĐ-CP còn tập trung mạnh mẽ vào việc cải cách bộ máy hành chính tại địa phương.
Đẩy mạnh phân cấp quản lý cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh
Theo quy định mới tại Nghị định 128/2025/NĐ-CP, gần như toàn bộ thẩm quyền liên quan đến giấy phép lao động đã được chuyển giao cho chính quyền cấp tỉnh thực hiện. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hiện nay có quyền quyết định việc chấp thuận nhu cầu sử dụng, xác nhận diện miễn giấy phép, cũng như cấp mới, gia hạn và thu hồi giấy phép lao động. Thậm chí, việc xác định chuyên gia trong các trường hợp đặc biệt cũng đã được phân cấp thay vì trình Thủ tướng Chính phủ như trước đây.
Cơ chế cấp giấy phép lao động mới cho trường hợp đã gia hạn
Đối với chuyên gia và lao động kỹ thuật đã được cấp giấy phép và gia hạn một lần, khi có nhu cầu tiếp tục làm việc ở cùng vị trí và chức danh, hồ sơ sẽ được đơn giản hóa tối đa. Thay vì phải làm lại các văn bản xác nhận kinh nghiệm phức tạp, người sử dụng lao động chỉ cần nộp bản sao giấy phép lao động đã cấp cùng các giấy tờ hành chính theo quy định tại Điều 9 Nghị định số 152/2020/NĐ-CP.
Lưu ý cho doanh nghiệp khi Nghị định số 152/2020/NĐ-CP hết hiệu lực
Việc chuyển tiếp giữa các quy định cũ và mới luôn tiềm ẩn rủi ro về pháp lý nếu doanh nghiệp không nắm bắt kịp thời các mốc thời gian và thẩm quyền quản lý mới.
Thời điểm hết hiệu lực hoàn toàn của các văn bản cũ
Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý mốc thời gian ngày 07/08/2025. Kể từ thời điểm này, Nghị định số 152/2020/NĐ-CP cùng các văn bản sửa đổi như Nghị định 70/2023/NĐ-CP và các điều khoản tại Nghị định 128/2025/NĐ-CP sẽ chính thức hết hiệu lực. Mọi thủ tục nộp sau ngày này phải tuân thủ nghiêm ngặt theo khung pháp lý của Nghị định 219/2025/NĐ-CP.
Tại giai đoạn chuyển tiếp đầy biến động này, sự hỗ trợ từ các đơn vị tư vấn chuyên nghiệp như MAN – Master Accountant Network sẽ giúp doanh nghiệp rà soát kỹ lưỡng hồ sơ, đảm bảo các chứng từ về bằng cấp và kinh nghiệm đáp ứng đúng yêu cầu của cơ quan quản lý tại địa phương.
Chuẩn bị quy trình quản lý lao động nước ngoài
Để đảm bảo hoạt động sản xuất kinh doanh không bị gián đoạn, các tổ chức cần chủ động thực hiện các bước sau:
- Rà soát thời hạn giấy phép: Thống kê danh sách nhân sự có giấy phép hết hạn trong giai đoạn quý 3 năm 2025.
- Cập nhật mẫu biểu báo cáo: Sử dụng hệ thống mẫu đơn mới có sự thay đổi về cơ quan tiếp nhận từ Bộ sang Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tùy theo phân cấp.
- Lưu trữ hồ sơ số: Việc lưu trữ bản scan giấy phép lao động cũ là cực kỳ quan trọng để phục vụ cho các thủ tục cấp mới đơn giản hóa theo tinh thần sửa đổi Nghị định số 152/2020/NĐ-CP.
Quá trình giải trình nhu cầu sử dụng lao động nước ngoài hiện nay yêu cầu sự chính xác tuyệt đối về mốc thời gian và nội dung đăng tuyển. Đội ngũ chuyên gia tại MAN – Master Accountant Network có thể đồng hành cùng doanh nghiệp để tối ưu hóa quy trình dịch vụ giấy phép lao động (work permit), giúp giảm thiểu rủi ro bị từ chối hồ sơ do không cập nhật kịp thời các thay đổi pháp lý.
Kết luận
Tóm lại, những sửa đổi và bổ sung đối với Nghị định số 152/2020/NĐ-CP thông qua các văn bản 70, 128 và cuối cùng là sự thay thế của Nghị định 219 cho thấy lộ trình cải cách hành chính rõ nét. Việc nới lỏng định nghĩa chuyên gia cùng cơ chế phân cấp quản lý mạnh mẽ giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong việc sử dụng nhân sự quốc tế. Để thích ứng lâu dài, người sử dụng lao động cần chủ động nắm bắt các mốc thời gian hết hiệu lực của văn bản cũ, từ đó xây dựng quy trình quản lý nhân sự bền vững và tuân thủ đúng pháp luật.
Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.
