Nghị định 152/2020/NĐ-CP là văn bản pháp lý nền tảng, chi tiết hóa các điều khoản của Bộ luật Lao động về việc quản lý và tuyển dụng người nước ngoài tại Việt Nam. Tính đến năm 2026, dù đã có những điều chỉnh từ Nghị định 70/2023/NĐ-CP, khung pháp lý của Nghị định 152/2020/NĐ-CP vẫn giữ vai trò cốt lõi trong việc xác định điều kiện cấp phép và các tiêu chuẩn hành nghề. Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng pháp luật mà còn là chìa khóa để thu hút nhân tài quốc tế một cách bền vững.
Đối tượng chịu sự điều chỉnh của Nghị định 152/2020/NĐ-CP
Để thực hiện đúng các thủ tục hành chính, trước hết đơn vị sử dụng lao động cần xác định chính xác các nhóm đối tượng mà Nghị định 152/2020/NĐ-CP hướng tới. Theo Điều 2 của văn bản này, các đối tượng bao gồm:
- Người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam theo các hình thức: thực hiện hợp đồng lao động; di chuyển nội bộ trong doanh nghiệp; thực hiện các loại hợp đồng kinh tế, thương mại, tài chính, bảo hiểm.
- Các tổ chức, doanh nghiệp, cơ quan nhà nước, văn phòng đại diện, nhà thầu có sử dụng lao động quốc tế hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam.
- Các chuyên gia, nhà quản lý, giám đốc điều hành và lao động kỹ thuật tham gia vào các dự án hỗ trợ kỹ thuật hoặc hoạt động phi chính phủ.
Điều kiện pháp lý để người nước ngoài làm việc tại Việt Nam
Việc cấp giấy phép lao động không chỉ dựa trên nhu cầu của doanh nghiệp mà còn phụ thuộc vào khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về nhân thân và trình độ chuyên môn của người lao động dựa trên khung pháp lý Nghị định 152/2020/NĐ-CP.
Tiêu chuẩn về năng lực và nhân thân
Căn cứ Điều 151 Bộ luật Lao động và hướng dẫn tại Nghị định 152/2020/NĐ-CP, người lao động phải đáp ứng:
- Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định của pháp luật.
- Có đủ sức khỏe phù hợp với yêu cầu công việc theo danh mục bệnh viện được Bộ Y tế chỉ định.
- Không phải là người đang trong thời gian chấp hành hình phạt hoặc chưa được xóa án tích theo pháp luật Việt Nam và quốc tế (chứng minh bằng Phiếu lý lịch tư pháp được cấp không quá 6 tháng).
Yêu cầu về chuyên môn và kinh nghiệm thực tế
Mỗi vị trí công việc yêu cầu một bộ tiêu chuẩn riêng về văn bằng và thời gian công tác. Điều này nhằm đảm bảo nhân sự quốc tế thực sự mang lại giá trị chuyên môn cao cho thị trường Việt Nam theo đúng tinh thần của Nghị định 152/2020/NĐ-CP.
Dưới đây là các tiêu chuẩn tối thiểu mà doanh nghiệp cần kiểm tra trước khi tiến hành thủ tục bảo lãnh:
| Vị trí công việc | Yêu cầu văn bằng | Kinh nghiệm chuyên môn |
|---|---|---|
| Chuyên gia | Bằng Đại học trở lên hoặc tương đương | Ít nhất 3 năm kinh nghiệm trong ngành |
| Lao động kỹ thuật | Đào tạo chuyên ngành ít nhất 1 năm | Ít nhất 3 năm kinh nghiệm phù hợp |
| Nhà quản lý | Giấy tờ xác nhận vị trí quản lý | Quyết định bổ nhiệm hoặc xác nhận kinh nghiệm |
| Giám đốc điều hành | Văn bản chứng minh vị trí lãnh đạo | Kinh nghiệm điều hành doanh nghiệp thực tế |
Lưu ý sau bảng: Theo Nghị định 70/2023/NĐ-CP (sửa đổi một số điều của Nghị định 152/2020/NĐ-CP), bằng cấp của chuyên gia hoặc lao động kỹ thuật hiện nay không nhất thiết phải đúng chuyên ngành đào tạo, miễn là có kinh nghiệm thực tế phù hợp với vị trí dự kiến làm việc.
Trình tự và quy trình cấp giấy phép lao động hiện hành
Quy trình thực thi Nghị định 152/2020/NĐ-CP yêu cầu sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận nhân sự và cơ quan quản lý nhà nước. Trong các tình huống hồ sơ phức tạp, sự hỗ trợ từ các đơn vị chuyên môn như MAN – Master Accountant Network sẽ giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian xử lý và giảm thiểu rủi ro bị từ chối hồ sơ.
Thủ tục báo cáo nhu cầu sử dụng lao động
Đây là bước tiên quyết và bắt buộc theo quy định tại Nghị định 152/2020/NĐ-CP:
- Doanh nghiệp phải đăng thông báo tuyển dụng lao động Việt Nam vào vị trí dự kiến tuyển người nước ngoài trên Cổng thông tin điện tử của Cục Việc làm ít nhất 15 ngày trước ngày dự kiến sử dụng.
- Thực hiện báo cáo giải trình nhu cầu sử dụng lao động nước ngoài gửi đến Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội hoặc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh để nhận văn bản chấp thuận.
Thủ tục nộp hồ sơ cấp giấy phép lao động
Sau khi có văn bản chấp thuận nhu cầu, doanh nghiệp tiến hành:
- Chuẩn bị hồ sơ theo Mẫu số 11/PLI của Nghị định 152/2020/NĐ-CP đính kèm các giấy tờ đã được hợp pháp hóa lãnh sự và dịch thuật công chứng.
- Nộp hồ sơ trực tiếp hoặc qua mạng cho Sở Lao động – Thương binh và Xã hội ít nhất 15 ngày trước khi người lao động bắt đầu làm việc.
Danh mục hồ sơ đề nghị cấp giấy phép lao động chi tiết
Một bộ hồ sơ chuẩn theo Nghị định 152/2020/NĐ-CP phải đảm bảo tính hợp pháp và tính thời điểm của các loại giấy tờ sau:
- Văn bản đề nghị cấp giấy phép lao động (Mẫu số 11/PLI ban hành kèm theo Nghị định 152/2020/NĐ-CP).
- Giấy khám sức khỏe có giá trị trong 12 tháng tại các bệnh viện theo danh mục quy định.
- Phiếu lý lịch tư pháp Việt Nam hoặc nước ngoài cấp không quá 6 tháng theo yêu cầu của văn bản pháp luật hiện hành.
- Văn bằng, chứng chỉ và xác nhận kinh nghiệm làm việc (đã hợp pháp hóa lãnh sự).
- 02 ảnh màu (kích thước 4×6 cm, phông nền trắng, không đeo kính màu).
- Bản sao có chứng thực hộ chiếu còn giá trị theo quy định pháp luật.
Các trường hợp được miễn giấy phép lao động cập nhật năm 2026
Bên cạnh các trường hợp cấp mới, pháp luật Việt Nam và Nghị định 152/2020/NĐ-CP cũng tạo điều kiện cho một số nhóm đối tượng đặc thù không cần xin giấy phép nhưng vẫn phải thực hiện thủ tục xác nhận hoặc báo cáo.
- Chủ sở hữu hoặc thành viên góp vốn của công ty trách nhiệm hữu hạn có giá trị góp vốn đạt ngưỡng quy định theo hướng dẫn của Chính phủ.
- Người lao động nước ngoài kết hôn với người Việt Nam và sinh sống tại Việt Nam (thuộc diện miễn giấy phép lao động theo Nghị định 70/2023/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 152/2020/NĐ-CP).
- Chuyên gia, nhà quản lý vào Việt Nam làm việc dưới 30 ngày và không quá 90 ngày trong một năm.
- Học sinh, sinh viên nước ngoài đang học tập tại các trường ở nước ngoài có thỏa thuận thực tập tại các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp tại Việt Nam căn cứ theo Nghị định 152/2020/NĐ-CP.
Chế tài xử phạt vi phạm về quản lý lao động nước ngoài
Việc không tuân thủ Nghị định 152/2020/NĐ-CP dẫn đến những hậu quả pháp lý nghiêm trọng theo quy định tại Nghị định 12/2022/NĐ-CP:
- Người lao động làm việc không phép sẽ bị buộc thôi việc và bị trục xuất khỏi lãnh thổ Việt Nam.
- Doanh nghiệp sử dụng lao động không phép bị phạt tiền từ 30 triệu đồng đến 75 triệu đồng tùy vào số lượng lao động vi phạm quy định Nghị định 152/2020/NĐ-CP.
- Đối với các sai phạm về báo cáo hoặc hồ sơ, doanh nghiệp có thể bị đình chỉ hoạt động có thời hạn và ảnh hưởng xấu đến hồ sơ uy tín với cơ quan thuế và lao động.
Giải đáp thắc mắc trọng tâm về Nghị định 152/2020/NĐ-CP
Dưới đây là các câu hỏi phổ biến mà doanh nghiệp thường gặp phải khi triển khai thủ tục thực tế liên quan đến Nghị định 152/2020/NĐ-CP:
Thời hạn tối đa của giấy phép lao động cho người nước ngoài là bao lâu?
Doanh nghiệp có bắt buộc phải đăng tuyển dụng trước khi nộp hồ sơ không?
Trường hợp nào người nước ngoài không cần xin cấp giấy phép lao động?
Hợp pháp hóa lãnh sự cho các văn bằng chứng chỉ được thực hiện như thế nào?
Khi nào doanh nghiệp nên tham khảo dịch vụ từ MAN - Master Accountant Network?
Kết luận
Nghị định 152/2020/NĐ-CP đóng vai trò là kim chỉ nam cho mọi hoạt động sử dụng nhân sự quốc tế tại Việt Nam. Việc thấu hiểu và tuân thủ đúng các quy trình từ báo cáo nhu cầu đến cấp phép lao động không chỉ bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người lao động mà còn giúp doanh nghiệp xây dựng nền tảng quản trị vững chắc. Trong bối cảnh năm 2026, sự chủ động cập nhật kiến thức pháp luật và phối hợp cùng các chuyên gia sẽ giúp đơn vị tự tin hội nhập, tối ưu hóa nguồn lực quốc tế để phát triển bền vững.
Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.
