Nghị định 168/2025/NĐ-CP: Quy định và giới hạn về đăng ký doanh nghiệp

Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp bắt đầu có hiệu lực từ ngày 01/07/2025 mang đến nhiều thay đổi quan trọng trong thủ tục hành chính. Việc nắm rõ các giới hạn và nghĩa vụ bắt buộc không chỉ giúp cá nhân, tổ chức tuân thủ đúng pháp luật mà còn tối ưu hóa quá trình khởi nghiệp, tránh những rủi ro pháp lý không đáng có. Dưới đây là tổng hợp chi tiết các quy định trọng yếu mà mọi chủ doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần lưu ý.

Những hành vi bị nghiêm cấm và giới hạn trong đăng ký kinh doanh

Nghị định mới thiết lập các rào cản pháp lý nhằm bảo vệ quyền lợi của người dân đồng thời thắt chặt kỷ cương trong công tác quản lý nhà nước.

Cấm gây phiền hà trong quá trình đăng ký kinh doanh

Theo Điều 5 khoản 3 và Điều 88 khoản 5 của Nghị định 168/2025/NĐ-CP, pháp luật nghiêm cấm Cơ quan đăng ký kinh doanh và các đơn vị liên quan có hành vi gây khó khăn, nhũng nhiễu tổ chức, cá nhân. Quy định này nhằm đảm bảo tính minh bạch và tinh thần phục vụ của bộ máy hành chính trong suốt quá trình tiếp nhận và giải quyết hồ sơ.

Giới hạn về số lượng và loại hồ sơ yêu cầu

Điều 9 khoản 2 và Điều 90 khoản 2 nêu rõ Cơ quan đăng ký kinh doanh không có quyền yêu cầu người thành lập nộp quá 01 bộ hồ sơ. Đồng thời, không được phép yêu cầu thêm bất kỳ giấy tờ nào ngoài danh mục đã được quy định trong Luật Doanh nghiệp và Nghị định này. Điều này giúp cắt giảm thủ tục rườm rà và tiết kiệm chi phí cho đơn vị kinh doanh.

Quy định nghiêm ngặt về đặt tên doanh nghiệp

Việc đặt tên không còn là sở thích cá nhân mà phải tuân thủ các giới hạn tại Điều 14 và Điều 15. Doanh nghiệp không được đặt tên trùng hoặc gây nhầm lẫn trên phạm vi toàn quốc. Đặc biệt, việc sử dụng tên thương mại, nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn địa lý đã được bảo hộ làm tên riêng phải có sự chấp thuận của chủ sở hữu. Tên doanh nghiệp cũng không được vi phạm các luật chuyên ngành như Luật Chứng khoán hay Luật Kinh doanh bảo hiểm.

Giới hạn đối với đơn vị phụ thuộc và hộ kinh doanh

Đối với chi nhánh, văn phòng đại diện hoặc địa điểm kinh doanh, phần tên riêng tuyệt đối không được chứa cụm từ “công ty” hoặc “doanh nghiệp” theo Điều 16 khoản 3. Riêng với hộ kinh doanh, Điều 86 cấm sử dụng các từ ngữ vi phạm truyền thống văn hóa, đạo đức dân tộc hoặc các thuật ngữ “tập đoàn”, “công ty”. Tên hộ kinh doanh không được trùng trong phạm vi cấp xã và không được xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.

Hạn chế về quyền thành lập hộ kinh doanh và doanh nghiệp tư nhân

Mỗi cá nhân hoặc thành viên hộ gia đình chỉ được quyền đăng ký duy nhất một hộ kinh doanh trên toàn quốc (Điều 83 khoản 1). Ngoài ra, chủ hộ kinh doanh không được đồng thời là chủ doanh nghiệp tư nhân theo quy định tại Điều 84 khoản 5. Đây là điểm mấu chốt để phân định trách nhiệm vô hạn của cá nhân trong các loại hình kinh doanh này.

Các nghĩa vụ và thời hạn bắt buộc cần tuân thủ

Bên cạnh các giới hạn, Nghị định 168/2025/NĐ-CP cũng quy định rõ trách nhiệm của chủ thể kinh doanh trong việc kê khai và cập nhật thông tin.

Trách nhiệm tự kê khai và tính chính xác của thông tin

Người thành lập phải tự kê khai và chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về tính hợp pháp, trung thực của hồ sơ (Điều 4 khoản 1). Mọi sai lệch thông tin trong báo cáo hoặc hồ sơ đăng ký đều có thể dẫn đến các chế tài xử phạt nghiêm khắc.

Nghĩa vụ đối với cơ quan thuế khi thay đổi địa chỉ

Một trong những quy định cần lưu ý tại Điều 40 và Điều 56 là khi thay đổi trụ sở dẫn đến thay đổi cơ quan thuế quản lý, doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh bắt buộc phải hoàn tất thủ tục với cơ quan thuế trước khi đăng ký thay đổi với Cơ quan đăng ký kinh doanh.

Thời hạn thông báo thay đổi thông tin quan trọng

Nghị định quy định cụ thể các mốc thời gian mà người kinh doanh phải tuân thủ để tránh bị hủy hồ sơ hoặc xử phạt hành chính:

• Thay đổi tên khi vi phạm sở hữu công nghiệp: Trong vòng 60 ngày kể từ ngày nhận thông báo (Điều 15 khoản 5).
• Thay đổi cổ đông sáng lập hoặc cổ đông nước ngoài: Trong vòng 30 ngày (Điều 50, 51, 54).
• Thành lập chi nhánh, văn phòng đại diện: 10 ngày đối với đơn vị trong nước và 30 ngày đối với đơn vị tại nước ngoài (Điều 30).
• Tạm ngừng kinh doanh: Phải thông báo chậm nhất 03 ngày làm việc trước ngày dự định ngừng. Thời gian tạm ngừng không quá 12 tháng mỗi lần thông báo (Điều 60).
• Thay đổi nội dung đăng ký hộ kinh doanh: Trong vòng 10 ngày kể từ khi có thay đổi (Điều 100).
• Sửa đổi hồ sơ theo yêu cầu: Thời hạn tối đa là 60 ngày. Quá thời hạn này, hồ sơ sẽ bị hủy bỏ (Điều 32, 95).

Tính thống nhất trong quy định đăng ký kinh doanh

Điều 23 khoản 7 của Nghị định 168/2025/NĐ-CP khẳng định tính thượng tôn của pháp luật trung ương. Các Bộ, cơ quan ngang Bộ và chính quyền địa phương không được tự ý ban hành quy định riêng về đăng ký doanh nghiệp hay hộ kinh doanh. Mọi văn bản trái với Nghị định này đều không có hiệu lực, đảm bảo một môi trường kinh doanh đồng nhất và công bằng trên toàn lãnh thổ Việt Nam.

Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 168/2025/NĐ-CP là bước chuẩn bị tất yếu cho bất kỳ cá nhân, tổ chức nào muốn gia nhập thị trường từ tháng 07/2025. Tuân thủ đúng các giới hạn và thời hạn không chỉ bảo vệ doanh nghiệp trước các rủi ro pháp lý mà còn góp phần xây dựng hệ sinh thái kinh doanh minh bạch và chuyên nghiệp.