Tài khoản vốn đầu tư trực tiếp (Direct Investment Capital Account, DICA) là tài khoản ngoại tệ hoặc đồng Việt Nam mở tại ngân hàng được phép, dùng để nhận vốn góp và chuyển vốn, lợi nhuận của nhà đầu tư nước ngoài. Từ ngày 18/8/2026, Thông tư 38/2026/TT-NHNN thay thế Thông tư 06/2019/TT-NHNN và đổi tên tài khoản này thành “tài khoản vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam”. Bài viết giải thích cho kế toán và nhà đầu tư: ai bắt buộc mở, giao dịch nào phải đi qua, mở ở đâu và hậu quả khi chuyển vốn sai tài khoản.
Tài khoản vốn đầu tư trực tiếp là gì
Tài khoản vốn đầu tư trực tiếp là tài khoản chuyên dùng để thực hiện các giao dịch thu, chi liên quan đến hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam, như góp vốn, chuyển nhượng vốn, chuyển lợi nhuận và vay nước ngoài. Theo Thông tư 38/2026/TT-NHNN ban hành ngày 31/7/2026, tài khoản này có tên mới là tài khoản vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
В соответствии с tóm lược của GV Lawyers, Điều 3 Thông tư 38/2026/TT-NHNN thay cụm “tài khoản vốn đầu tư trực tiếp” bằng “tài khoản vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam”, đồng thời mở rộng phạm vi sang các thành viên Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Ngân hàng và tài liệu tiếng Anh thường gọi tài khoản mới là ICA (Investment Capital Account), trong khi cách gọi DICA vẫn phổ biến trong thực tế. Bài viết dùng song song hai tên gọi để người đọc dễ đối chiếu với hồ sơ cũ.
Tài khoản vốn đầu tư trực tiếp không thay thế tài khoản thanh toán thông thường. Doanh nghiệp vẫn dùng tài khoản thanh toán cho chi phí vận hành hằng ngày, còn tài khoản vốn chỉ dành cho các giao dịch vốn được liệt kê tại Thông tư 38/2026/TT-NHNN.


Ai bắt buộc mở tài khoản vốn đầu tư trực tiếp
Điều 6 Thông tư 38/2026/TT-NHNN yêu cầu tổ chức kinh tế do nhà đầu tư nước ngoài thành lập và tổ chức kinh tế mà nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trên 50% vốn điều lệ sau khi góp vốn, mua cổ phần phải mở tài khoản vốn đầu tư trực tiếp. Danh sách năm 2026 được mở rộng thêm cho dự án PPP và thành viên Trung tâm tài chính quốc tế.
В соответствии с phân tích của Vietnam Briefing về Thông tư 38/2026/TT-NHNN, các đối tượng phải mở tài khoản gồm:
- Tổ chức kinh tế do nhà đầu tư nước ngoài hoặc doanh nghiệp thành viên Trung tâm tài chính quốc tế thành lập.
- Tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài mà nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trên 50% vốn điều lệ sau khi góp vốn hoặc mua lại.
- Doanh nghiệp dự án PPP do nhà đầu tư nước ngoài thành lập.
- Nhà đầu tư nước ngoài và thành viên Trung tâm tài chính quốc tế tham gia hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC); nhà đầu tư nước ngoài thực hiện dự án PPP không thành lập doanh nghiệp dự án.
- Một số nhà thầu nước ngoài trong hoạt động dầu khí.
Công ty FDI có phải mở tài khoản vốn nếu nhà đầu tư nước ngoài nắm dưới 50%?
Không. Ngưỡng trên 50% vốn điều lệ chỉ áp dụng cho trường hợp nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần vào tổ chức kinh tế đã thành lập. Nếu tỷ lệ sở hữu nước ngoài từ 50% trở xuống, nhà đầu tư thực hiện giao dịch qua tài khoản vốn đầu tư gián tiếp, không mở tài khoản vốn đầu tư trực tiếp cho doanh nghiệp.
Sự khác nhau giữa hai loại tài khoản là câu hỏi thường gặp của kế toán khi doanh nghiệp có giao dịch M&A. Bảng sau tóm tắt các điểm chính.
| Критерии | Tài khoản vốn đầu tư trực tiếp (ICA) | Tài khoản vốn đầu tư gián tiếp |
| Chủ tài khoản | Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, hoặc nhà đầu tư nước ngoài trong BCC, PPP | Иностранные инвесторы |
| Khi nào dùng | Doanh nghiệp do nhà đầu tư nước ngoài thành lập, hoặc nhà đầu tư nước ngoài nắm trên 50% vốn điều lệ | Nhà đầu tư nước ngoài nắm từ 50% vốn điều lệ trở xuống, hoặc đầu tư vào công ty niêm yết, đăng ký giao dịch |
| Khi tỷ lệ thay đổi | Phải đóng khi tỷ lệ sở hữu nước ngoài giảm xuống bằng hoặc dưới 50% | Chuyển sang dùng khi doanh nghiệp đóng tài khoản vốn đầu tư trực tiếp |
| Văn bản điều chỉnh | Thông tư 38/2026/TT-NHNN | Quy định riêng về quản lý ngoại hối đối với đầu tư gián tiếp |
Như vậy, cùng một doanh nghiệp có thể chuyển qua lại giữa hai cơ chế khi tỷ lệ sở hữu nước ngoài vượt hoặc giảm qua ngưỡng 50%. Mỗi lần thay đổi giấy chứng nhận do biến động vốn, kế toán nên kiểm tra lại loại tài khoản đang dùng. Thủ tục ghi nhận thay đổi nhà đầu tư, vốn góp được trình bày tại trang Изменения в инвестиционной лицензии.
Giao dịch nào phải đi qua tài khoản vốn đầu tư trực tiếp
Theo Điều 8, Điều 9, Điều 11 và Điều 12 Thông tư 38/2026/TT-NHNN, góp vốn, chuyển nhượng vốn hoặc dự án, hoàn vốn, chuyển vốn, lợi nhuận và nguồn thu hợp pháp ra nước ngoài, cùng các giao dịch vay và trả nợ nước ngoài được phép, đều phải đi qua tài khoản vốn đầu tư trực tiếp.
Các nhóm giao dịch thu, chi qua tài khoản vốn đầu tư trực tiếp được tóm tắt như sau:
| Nhóm giao dịch | Содержание | Lưu ý |
| Góp vốn | Nhà đầu tư chuyển vốn góp bằng ngoại tệ hoặc VND vào tài khoản | Có thể chuyển trước khi hoàn tất đăng ký tăng vốn |
| Chi phí chuẩn bị đầu tư | Chi các khoản hợp pháp trước khi có giấy chứng nhận đăng ký đầu tư | Nếu đã có tài khoản vốn, chi phí này phải đi qua tài khoản |
| Chuyển nhượng vốn, M&A | Thanh toán giữa nhà đầu tư người cư trú và người không cư trú | Giao dịch có người cư trú phải bằng VND, trừ một số trường hợp dầu khí |
| Vay và trả nợ nước ngoài | Rút vốn vay, trả gốc, lãi khoản vay nước ngoài được phép | Vẫn tuân thủ quy định về vay nước ngoài |
| Chuyển vốn, lợi nhuận ra nước ngoài | Chuyển vốn, lợi nhuận, nguồn thu hợp pháp cho nhà đầu tư | Nếu giữ lại để tái đầu tư tại Việt Nam thì chuyển sang tài khoản thanh toán |
Một điểm mới thuận lợi là Điều 7 cho phép mở tài khoản trước khi được cấp Свидетельство о регистрации инвестиций. Trước thời điểm đó, tài khoản chỉ được nhận vốn điều lệ và lãi, chi phí chuẩn bị đầu tư hợp pháp và hoàn trả vốn nếu không được cấp giấy chứng nhận. Sau khi có giấy chứng nhận, doanh nghiệp dùng tài khoản cho đầy đủ các giao dịch được phép và có thể mở thêm tài khoản bằng ngoại tệ khác.
Mở tài khoản vốn DICA ở đâu và cần hồ sơ gì
Doanh nghiệp chỉ được mở một tài khoản vốn đầu tư trực tiếp bằng ngoại tệ và/hoặc một tài khoản bằng VND tại một ngân hàng được phép. Nếu góp vốn bằng nhiều ngoại tệ, mỗi loại ngoại tệ được mở một tài khoản. Mỗi hợp đồng BCC, hợp đồng dầu khí hoặc dự án PPP phải có tài khoản riêng.
Thông tư 38/2026/TT-NHNN giao ngân hàng công bố thành phần hồ sơ và quy trình mở tài khoản, nên hồ sơ cụ thể khác nhau giữa các ngân hàng. Từ kinh nghiệm hỗ trợ doanh nghiệp FDI của MAN – Master Accountant Network, ngân hàng thường yêu cầu các nhóm giấy tờ sau:
- Giấy đề nghị mở tài khoản theo mẫu của ngân hàng, kèm bản đăng ký mẫu chữ ký.
- Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, hoặc giấy tờ chứng minh đang làm thủ tục nếu mở trước khi có giấy chứng nhận.
- Giấy tờ tùy thân của người đại diện theo pháp luật, kế toán trưởng và văn bản ủy quyền nếu có.
- Thông tin về nhà đầu tư nước ngoài, tỷ lệ sở hữu và chủ sở hữu hưởng lợi phục vụ yêu cầu phòng, chống rửa tiền.
Muốn đổi ngân hàng, doanh nghiệp phải mở tài khoản mới, chuyển toàn bộ số dư sang rồi đóng tài khoản cũ. Theo thông báo của VPBank, mỗi giao dịch chuyển tiền phải ghi rõ số tiền, bên chuyển, bên nhận, mục đích và chứng từ kèm theo. Vì vậy nên chọn ngân hàng từ đầu, trước khi nhà đầu tư chuyển vốn góp. Các bước thành lập doanh nghiệp liên quan được trình bày tại bài người nước ngoài mở công ty tại Việt Nam.
Lỗi chuyển vốn sai tài khoản và hậu quả
Mở, sử dụng tài khoản hoặc chuyển tiền đầu tư nước ngoài không đúng quy định bị phạt từ 30 đến 50 triệu đồng với cá nhân và từ 60 đến 100 triệu đồng với tổ chức, theo điểm d và điểm g khoản 4 Điều 23 Nghị định 88/2019/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 143/2021/NĐ-CP. Mức phạt với tổ chức bằng 2 lần mức phạt với cá nhân.
Ngoài tiền phạt, chuyển vốn sai tài khoản vốn đầu tư trực tiếp thường gây hệ quả lớn hơn về sau. Các lỗi MAN gặp nhiều nhất gồm:
- Nhà đầu tư chuyển vốn góp vào tài khoản thanh toán thông thường. Khoản tiền này khó được ngân hàng xác nhận là vốn góp, gây khó khăn khi chuyển lợi nhuận hoặc rút vốn sau này.
- Chuyển vốn góp từ tài khoản cá nhân của nhà đầu tư tại Việt Nam. Ngân hàng có thể yêu cầu giải trình nguồn tiền hoặc không ghi nhận là giao dịch góp vốn.
- Thanh toán chuyển nhượng vốn ngoài tài khoản. Giao dịch M&A giữa người cư trú và người không cư trú không đi qua tài khoản vốn gây sai lệch hồ sơ khi điều chỉnh giấy chứng nhận và khai thuế chuyển nhượng.
- Không đóng tài khoản khi tỷ lệ sở hữu giảm xuống dưới 50%. Thông tư 38/2026/TT-NHNN cho các tài khoản đáng lẽ phải đóng nhưng chưa đóng thời hạn 12 tháng kể từ 18/8/2026, tức trước 18/8/2027.
Hướng xử lý chung là liên hệ ngân hàng nơi mở tài khoản để điều chỉnh, hoàn trả hoặc chuyển khoản lại theo đúng luồng, kèm giải trình bằng văn bản. Với khoản vốn đã chuyển sai trước ngày 18/8/2026, Điều 19 Thông tư 38/2026/TT-NHNN cho phép chuyển số vốn điều lệ đang nằm ở tài khoản thanh toán sang tài khoản vốn. Khung xử phạt có thể tra cứu tại văn bản hợp nhất Nghị định xử phạt lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng.
Заключение
Tài khoản vốn đầu tư trực tiếp (DICA), từ 18/8/2026 gọi là tài khoản vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam theo Thông tư 38/2026/TT-NHNN, là kênh bắt buộc cho góp vốn, chuyển nhượng vốn, chuyển lợi nhuận và vay nước ngoài của doanh nghiệp do nhà đầu tư nước ngoài thành lập hoặc nắm trên 50% vốn. Doanh nghiệp chỉ mở tại một ngân hàng, có thể mở trước khi có giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, và cần kiểm tra lại mỗi khi tỷ lệ sở hữu thay đổi để tránh mức phạt đến 100 triệu đồng.
Nếu doanh nghiệp cần hỗ trợ thủ tục đầu tư và mở tài khoản vốn ngay từ khi thành lập, bạn có thể tham khảo dịch vụ giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc liên hệ MAN – Master Accountant Network. Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh. Mobile / Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622. Email: man@man.net.vn.
Профессиональная лицензия: Аудиторы CPA Вьетнама
Опыт: Более 30 лет опыта в области бухгалтерского учета, аудита и финансового консалтинга.
Часто задаваемые вопросы
Một doanh nghiệp được mở tối đa bao nhiêu tài khoản vốn đầu tư trực tiếp?
Mỗi doanh nghiệp được mở một tài khoản bằng ngoại tệ và/hoặc một tài khoản bằng VND tại một ngân hàng được phép. Nếu vốn góp bằng nhiều ngoại tệ, doanh nghiệp được mở mỗi loại ngoại tệ một tài khoản tại cùng ngân hàng.
Khi nào phải đóng tài khoản vốn đầu tư trực tiếp?
Doanh nghiệp phải đóng khi không còn nhà đầu tư nước ngoài sở hữu vốn, khi tỷ lệ sở hữu nước ngoài giảm xuống bằng hoặc dưới 50%, khi trở thành công ty đại chúng niêm yết, đăng ký giao dịch, hoặc khi giải thể, phá sản. Tài khoản đang dùng cho khoản vay nước ngoài có thể được giữ đến khi hoàn tất nghĩa vụ.





