Phạt không có giấy phép lao động theo Nghị định 283/2026

Mức phạt không có giấy phép lao động hiện được áp dụng theo Điều 13 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 10/9/2026 và thay thế Nghị định 12/2022/NĐ-CP. Người sử dụng lao động là tổ chức bị phạt từ 60 đến 150 triệu đồng tùy số người vi phạm, còn người lao động nước ngoài bị phạt 15 đến 25 triệu đồng và có thể bị trục xuất khỏi Việt Nam.

Nhiều nội dung đang xuất hiện trên kết quả tìm kiếm vẫn dẫn chiếu Nghị định 12/2022/NĐ-CP, trong khi văn bản này đã hết hiệu lực. Bài viết dành cho nhà đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp FDI và người phụ trách thủ tục pháp lý, tổng hợp mức phạt theo khung mới, các hành vi vi phạm hay bị bỏ sót như làm sai vị trí hoặc để giấy phép hết hạn, và lịch tuân thủ theo Nghị định 219/2025/NĐ-CP về người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam.

Căn cứ phạt không có giấy phép lao động từ 10/9/2026

Nghị định 283/2026/NĐ-CP ban hành ngày 15/7/2026, có hiệu lực từ ngày 10/9/2026, là căn cứ xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội hiện hành. Toàn bộ vi phạm về người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam được gom vào Điều 13 của Nghị định này, gồm 05 khoản về mức phạt tiền, 01 khoản về hình thức xử phạt bổ sung và 01 khoản về biện pháp khắc phục hậu quả.

Theo khung mới, các mức phạt chính về sử dụng lao động nước ngoài không có giấy phép được giữ tương đương quy định cũ, nhưng Điều 13 bổ sung và tách riêng nhiều hành vi trước đây dễ bị xem nhẹ: không thông báo, làm không đúng nội dung giấy phép, không thu hồi và nộp lại giấy phép, sửa chữa hoặc làm giả giấy tờ trong hồ sơ. Vi phạm đã kết thúc trước ngày 10/9/2026 về nguyên tắc vẫn xử lý theo quy định có hiệu lực tại thời điểm vi phạm, còn vi phạm kéo dài qua mốc này áp dụng Nghị định 283/2026/NĐ-CP.

Các nghĩa vụ gốc mà Điều 13 dẫn chiếu, như thời hạn giấy phép, trường hợp thông báo hay thu hồi giấy phép, nằm tại Постановление 219/2025/ND-CP có hiệu lực từ ngày 07/8/2025, thay thế Nghị định 152/2020/NĐ-CP và Nghị định 70/2023/NĐ-CP. Đây cũng là văn bản quy định hồ sơ, trình tự cấp giấy phép lao động cho người nước ngoài hiện nay.

Mức phạt người sử dụng lao động theo số người vi phạm

Theo khoản 5 Điều 13 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, người sử dụng lao động sử dụng người nước ngoài không có giấy phép lao động, không có giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép, hoặc dùng giấy tờ đã hết hiệu lực bị phạt theo ba bậc: 01 đến 10 người, 11 đến 20 người và từ 21 người trở lên. Tổ chức bị phạt gấp đôi cá nhân theo khoản 1 Điều 7.

Bảng sau quy đổi đủ cả hai cột cá nhân và tổ chức để doanh nghiệp FDI, vốn luôn là tổ chức, tra đúng mức của mình:

Mức phạt được tính theo bậc số người chứ không nhân theo từng người, nên một doanh nghiệp có 03 hay 09 lao động nước ngoài vi phạm đều nằm trong khung 60 đến 90 triệu đồng. Điều đó không có nghĩa rủi ro thấp: khi bị kiểm tra, cơ quan chức năng thường rà toàn bộ danh sách lao động nước ngoài, và các hành vi khác tại Điều 13 được xử phạt cộng dồn.

Ví dụ ước tính mức phạt tại một doanh nghiệp FDI

Giả định một công ty TNHH vốn nước ngoài sử dụng 05 người nước ngoài. Khi kiểm tra, 03 người đang làm việc dù giấy phép lao động đã hết hạn, 01 người được điều sang vị trí giám đốc kinh doanh trong khi giấy phép cấp cho vị trí chuyên gia kỹ thuật. Mức phạt hành chính ước tính như sau:

Tổng phần doanh nghiệp phải chịu trong ví dụ này là 70 đến 110 triệu đồng, chưa tính chi phí xin cấp giấy phép mới cho vị trí giám đốc kinh doanh. Chi phí lớn hơn thường nằm ở gián đoạn nhân sự chủ chốt nếu người lao động bị trục xuất, đặc biệt khi họ đang giữ vai trò quản lý dự án đầu tư.

Phạt người lao động nước ngoài và hình thức trục xuất

Khoản 3 Điều 13 Nghị định 283/2026/NĐ-CP phạt tiền từ 15 đến 25 triệu đồng đối với người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam mà không có giấy phép lao động, không có giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép, hoặc sử dụng giấy tờ đã hết hiệu lực. Theo điểm b khoản 6 Điều 13, người vi phạm còn có thể bị trục xuất.

Trục xuất là hình thức xử phạt bổ sung, buộc người nước ngoài rời khỏi lãnh thổ Việt Nam. Điểm b khoản 6 Điều 13 áp dụng trục xuất đối với vi phạm tại khoản 3 (làm việc không có giấy phép hoặc giấy phép hết hiệu lực) và khoản 4 (giấy tờ trong hồ sơ bị sửa chữa, làm giả). Khi giấy phép bị thu hồi, cơ quan cấp phép còn thông báo cho Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an theo Điều 31 Nghị định 219/2025/NĐ-CP, nên hệ quả có thể lan sang thị thực và thẻ tạm trú của người lao động.

Ở góc độ quản trị, đây là điểm khiến việc xử phạt người nước ngoài không có work permit khác hẳn các vi phạm lao động thông thường. Doanh nghiệp có thể nộp phạt và khắc phục, nhưng không kiểm soát được quyết định trục xuất đối với nhân sự của mình. Với vị trí quản lý chủ chốt, rủi ro này cần được đưa vào kế hoạch nhân sự ngay từ khi chuẩn bị hồ sơ đầu tư.

Các hành vi liên quan cũng bị phạt như không có giấy phép lao động

Ngoài việc không có giấy phép, Điều 13 Nghị định 283/2026/NĐ-CP còn xử phạt bốn nhóm hành vi thường gặp ở doanh nghiệp đã có giấy phép: làm không đúng nội dung giấy phép, giấy phép hết hạn hoặc hết hiệu lực, không thông báo hoặc không thu hồi và nộp lại giấy phép, sửa chữa hoặc làm giả giấy tờ trong hồ sơ.

Làm sai vị trí công việc ghi trong giấy phép

Theo khoản 2 Điều 20 Nghị định 219/2025/NĐ-CP, người lao động muốn thay đổi vị trí công việc hoặc chức danh công việc ghi trên giấy phép, dù vẫn làm cho cùng người sử dụng lao động, thì doanh nghiệp phải làm thủ tục cấp giấy phép lao động mới. Thủ tục cấp lại tại Điều 23 chỉ áp dụng khi thay đổi họ tên, quốc tịch, số hộ chiếu của người lao động hoặc tên người sử dụng lao động.

Sử dụng người lao động nước ngoài làm không đúng nội dung giấy phép bị phạt theo khoản 2 Điều 13 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, từ 05 đến 10 triệu đồng cho mỗi người nhưng tối đa không quá 75 triệu đồng đối với cá nhân; tổ chức chịu mức gấp đôi, tức 10 đến 20 triệu đồng mỗi người và tối đa 150 triệu đồng. Lỗi này hay phát sinh khi doanh nghiệp FDI bổ nhiệm chuyên gia lên vị trí quản lý mà quên rằng giấy phép gắn với vị trí, không gắn với con người.

Giấy phép lao động hết hạn hoặc hết hiệu lực

Giấy phép lao động có thời hạn tối đa 02 năm theo khoản 1 Điều 21 Nghị định 219/2025/NĐ-CP và chỉ được gia hạn một lần, tối đa 02 năm theo Điều 29. Hồ sơ gia hạn phải nộp trước ít nhất 10 ngày nhưng không quá 45 ngày trước ngày giấy phép hết hạn. Người lao động tiếp tục làm việc sau ngày hết hạn bị xử lý như trường hợp không có giấy phép.

Ngoài hết hạn, giấy phép còn hết hiệu lực trong các trường hợp tại các khoản 2 đến 7 Điều 156 Bộ luật Lao động 2019, được Điều 30 Nghị định 219/2025/NĐ-CP dẫn chiếu. Điểm cần nhớ là hợp đồng lao động chấm dứt hoặc nội dung hợp đồng không đúng với giấy phép đã cấp cũng có thể làm giấy phép mất hiệu lực, dù ngày ghi trên giấy phép vẫn còn.

Không thông báo, không thu hồi và nộp lại giấy phép

Nghị định 219/2025/NĐ-CP đặt ra hai nghĩa vụ hành chính dễ bị quên, và vi phạm mỗi nghĩa vụ có khung phạt riêng tại Điều 13 Nghị định 283/2026/NĐ-CP:

• Thông báo trước ít nhất 03 ngày làm việc đối với người lao động thuộc diện không phải cấp giấy xác nhận theo khoản 4 Điều 9, và khi người lao động làm việc cho cùng người sử dụng lao động tại tỉnh, thành phố khác. Không thông báo, thông báo muộn hoặc không đầy đủ bị phạt 01 đến 03 triệu đồng theo khoản 1 Điều 13 (tổ chức 02 đến 06 triệu đồng).
• Thu hồi và nộp lại giấy phép trong 15 ngày kể từ ngày giấy phép hoặc giấy xác nhận hết hiệu lực, kèm văn bản báo cáo, theo khoản 1 Điều 31 và khoản 1 Điều 33. Không thực hiện bị phạt theo khoản 2 Điều 13, cùng khung với làm sai nội dung giấy phép.

Hai nghĩa vụ này thường rơi vào khoảng trống giữa bộ phận nhân sự và kế toán, nhất là khi người nước ngoài nghỉ việc hoặc về nước giữa kỳ. Nên giao rõ đầu mối và gắn với quy trình thanh lý hợp đồng.

Sửa chữa, làm giả giấy tờ trong hồ sơ

Người sử dụng lao động sửa chữa, tẩy xóa giấy tờ trong hồ sơ đề nghị cấp giấy phép hoặc sử dụng giấy tờ giả bị phạt 40 đến 60 triệu đồng theo khoản 4 Điều 13 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, bị tịch thu giấy tờ vi phạm, còn người lao động liên quan có thể bị trục xuất. Mức này áp dụng khi hành vi chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Cách doanh nghiệp FDI phòng tránh rủi ro phạt không có giấy phép lao động

Cách hiệu quả nhất để tránh bị phạt không có giấy phép lao động là quản lý giấy phép theo mốc thời gian: nộp hồ sơ gia hạn trong cửa sổ 10 đến 45 ngày trước khi hết hạn, xin giấy phép mới trước khi đổi vị trí, thông báo trước 03 ngày làm việc khi điều động sang tỉnh khác và nộp lại giấy phép trong 15 ngày khi hết hiệu lực.

Bảng lịch tuân thủ sau tập hợp các mốc theo Nghị định 219/2025/NĐ-CP, phù hợp để đưa vào sổ theo dõi lao động nước ngoài của doanh nghiệp:

Khi rà soát hồ sơ lao động nước ngoài cho doanh nghiệp FDI, MAN – Master Accountant Network thường bắt đầu bằng việc đối chiếu ba nguồn: giấy phép lao động, hợp đồng lao động hoặc văn bản cử sang làm việc, và quyết định bổ nhiệm nội bộ. Lệch giữa vị trí trên giấy phép và chức danh thực tế là lỗi dễ phát hiện nhất khi bị kiểm tra. Thành phần заявление на получение разрешения на работу và các trường hợp đặc thù của nhà đầu tư góp vốn được trình bày ở bài riêng.

Заключение

Từ ngày 10/9/2026, phạt không có giấy phép lao động áp dụng theo Điều 13 Nghị định 283/2026/NĐ-CP: doanh nghiệp là tổ chức bị phạt 60 đến 150 triệu đồng theo số người vi phạm, người lao động nước ngoài bị phạt 15 đến 25 triệu đồng và có thể bị trục xuất. Rủi ro không chỉ nằm ở việc chưa có giấy phép mà còn ở giấy phép hết hạn, làm sai vị trí, không thông báo hay không nộp lại giấy phép. Quản lý giấy phép theo lịch tuân thủ là cách chắc chắn nhất để bảo vệ cả doanh nghiệp lẫn nhân sự nước ngoài. Doanh nghiệp tự làm hồ sơ có thể bắt đầu từ khái niệm Что такое разрешение на работу? và điều kiện cấp theo quy định mới.

Văn bản tham khảo: Nghị định 283/2026/NĐ-CP; Nghị định 219/2025/NĐ-CP; Bộ luật Lao động 2019 (Điều 154, 156).

Часто задаваемые вопросы

Những trường hợp nào không cần giấy phép lao động?

Các trường hợp không thuộc diện cấp giấy phép lao động được quy định tại Điều 154 Bộ luật Lao động 2019 và Điều 7 Nghị định 219/2025/NĐ-CP. Nhóm thường gặp ở doanh nghiệp FDI gồm chủ sở hữu hoặc thành viên góp vốn công ty TNHH có giá trị góp vốn từ 03 tỷ đồng trở lên, chủ tịch hoặc thành viên hội đồng quản trị công ty cổ phần có giá trị góp vốn từ 03 tỷ đồng trở lên, và nhà quản lý, giám đốc điều hành, chuyên gia, lao động kỹ thuật làm việc dưới 90 ngày trong một năm dương lịch. Không thuộc diện cấp giấy phép không có nghĩa là miễn mọi thủ tục, vì nhiều trường hợp vẫn phải có giấy xác nhận hoặc thông báo trước.

Có được trả lương cho người nước ngoài chưa có giấy phép lao động không?

Khoản tiền lương đã chi cho thời gian người nước ngoài thực tế làm việc vẫn là thu nhập từ tiền lương, tiền công và phát sinh nghĩa vụ khấu trừ thuế thu nhập cá nhân, nhưng việc trả lương không làm hợp thức hóa vi phạm. Sử dụng người lao động khi chưa có giấy phép đã thuộc khoản 5 Điều 13 Nghị định 283/2026/NĐ-CP. Doanh nghiệp nên chờ có giấy phép rồi mới để người lao động bắt đầu làm việc.

Ai cấp giấy phép lao động?

Theo Điều 4 Nghị định 219/2025/NĐ-CP, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi người sử dụng lao động có trụ sở chính, chi nhánh, văn phòng đại diện hoặc địa điểm kinh doanh có thẩm quyền cấp, cấp lại, gia hạn và thu hồi giấy phép lao động; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thể phân cấp cho cơ quan khác. Cách phân cấp mới được tổng hợp trong bài về Решение 346/QD-BNV.

Vi phạm xảy ra trước ngày 10/9/2026 bị phạt theo văn bản nào?

Vi phạm đã chấm dứt trước ngày 10/9/2026 về nguyên tắc xử lý theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP. Nếu người lao động vẫn làm việc không có giấy phép sau ngày này, đó là vi phạm đang diễn ra và áp dụng Nghị định 283/2026/NĐ-CP.