Nghị định 96/2026/NĐ-CP có gì mới? Điểm thay đổi quan trọng về Luật Đầu tư

Thông tin về Nghị định 96/2026/NĐ-CP đang được cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức tư vấn theo dõi sát sao nhằm chủ động chuẩn bị cho các thay đổi trong quy trình quản lý hoạt động đầu tư. Dự kiến hướng dẫn chi tiết một số điều của Luật Đầu tư mới, văn bản này tập trung vào cải cách trình tự cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, tối ưu hóa hồ sơ điện tử và đơn giản hóa thủ tục điều chỉnh dự án. Việc nhận diện sớm các điểm mới giúp các nhà đầu tư trong và ngoài nước xây dựng lộ trình tuân thủ an toàn, hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý trong giai đoạn chuyển tiếp chính sách.

Xác minh tính pháp lý của Nghị định 96/2026/NĐ-CP và Luật Đầu tư mới

Trong hoạt động quản trị doanh nghiệp và thực thi pháp luật, việc xác định chính xác hiệu lực của văn bản quy phạm pháp luật là nguyên tắc tối cao để đảm bảo an toàn cho các giao dịch kinh tế. Hiện nay, các thông tin liên quan đến dự thảo Nghị định 96/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư đang thu hút nhiều sự quan tâm. Để việc tra cứu đạt độ chính xác cao, bộ phận pháp chế của doanh nghiệp cần xác định rõ các căn cứ ban hành cốt lõi của văn bản này bao gồm:

• Căn cứ Luật Tổ chức Chính phủ số 63/2025/QH15 quy định về thẩm quyền và nhiệm vụ của cơ quan hành chính nhà nước cao nhất.
• Căn cứ Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 với vai trò là khung pháp lý nền tảng điều chỉnh toàn bộ hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam.
• Căn cứ Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14 cùng các luật sửa đổi, bổ sung liên quan nhằm đồng bộ hóa quy trình thành lập pháp nhân và vận hành dự án.

Theo quy trình lập pháp, các văn bản quy phạm pháp luật chỉ có giá trị thi hành sau khi được ký ban hành chính thức và đăng công báo theo thời hạn quy định. Do đó, các nhà đầu tư và bộ phận pháp chế không nên vội vã áp dụng các nội dung phân tích từ các nguồn chưa được kiểm chứng. Việc đối chiếu thường xuyên với Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật và Cổng thông tin điện tử Chính phủ là giải pháp bắt buộc để xác định thời điểm phát sinh hiệu lực thực tế, tránh các sai lệch đáng tiếc khi chuẩn bị hồ sơ dự án đầu tư.

Nghị định 96/2026/NĐ-CP thay thế văn bản pháp lý nào

Khi một văn bản hướng dẫn mới được ban hành, nguyên tắc áp dụng pháp luật đòi hỏi phải làm rõ các điều khoản chuyển tiếp và danh mục văn bản bị thay thế. Dự thảo Nghị định 96/2026/NĐ-CP được xây dựng nhằm thay thế các quy định chi tiết thi hành Luật Đầu tư trước đây vốn có một số nội dung chưa tương thích với tốc độ số hóa dịch vụ công. Việc hệ thống hóa lại các dòng văn bản cũ sẽ giúp tạo ra một hành lang pháp lý tập trung, loại bỏ tình trạng chồng chéo giữa các quy định của cơ quan trung ương và hướng dẫn thực thi tại địa phương.

Đối với các hồ sơ dự án đầu tư đang được xử lý dở dang tại thời điểm văn bản mới phát sinh hiệu lực, quy tắc chuyển tiếp sẽ được áp dụng nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư theo các hướng cụ thể sau:

• Các hồ sơ đã nộp và được tiếp nhận hợp lệ trước ngày nghị định mới có hiệu lực sẽ tiếp tục được giải quyết theo các quy định tại thời điểm nộp hồ sơ.
• Trường hợp quy định mới áp dụng các thủ tục thông thoáng hơn hoặc có lợi hơn cho nhà đầu tư, doanh nghiệp được quyền lựa chọn áp dụng quy trình mới.
• Các ưu đãi đầu tư doanh nghiệp đang được hưởng theo giấy chứng nhận cũ vẫn tiếp tục được bảo đảm cho thời gian hoạt động còn lại của dự án.

Điểm mới về thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

Dự thảo hướng dẫn mới tập trung sửa đổi trình tự thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư nhằm cắt giảm thời gian chờ đợi cho các dự án có vốn nước ngoài. Một trong những định hướng cải cách quan trọng là làm rõ ranh giới pháp lý giữa thủ tục xin cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) và thủ tục thành lập tổ chức kinh tế. Việc giảm bớt các khâu thẩm định trùng lặp về năng lực tài chính ở cả hai giai đoạn này giúp nhà đầu tư nước ngoài nhanh chóng hoàn thiện pháp nhân để triển khai dự án trên thực tế.

Bên cạnh đó, yêu cầu về báo cáo tài chính kiểm toán trong hồ sơ cấp mới IRC cũng được đề xuất điều chỉnh theo hướng giảm thiểu tối đa gánh nặng hành chính. Cụ thể, các điều chỉnh này hướng tới việc:

• Miễn trừ nghĩa vụ nộp báo cáo kiểm toán đối với các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo hoặc dự án quy mô nhỏ để đẩy nhanh tiến trình gia nhập thị trường.
• Chỉ áp dụng bắt buộc yêu cầu kiểm toán độc lập đối với các dự án thuộc nhóm ngành nghề kinh doanh có điều kiện hoặc có nguy cơ ảnh hưởng lớn đến môi trường, xã hội.
• Chuẩn hóa danh mục tài liệu chứng minh năng lực tài chính thay thế bằng các xác nhận số dư tài khoản trực tuyến của ngân hàng thương mại được cấp phép.

So sánh quy định cũ và mới về điều chỉnh dự án đầu tư

Quy trình điều chỉnh dự án đầu tư luôn đòi hỏi sự phối hợp liên ngành chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý về đất đai, xây dựng và môi trường tại địa phương. Các đề xuất mới hướng tới việc phân định rõ ràng các trường hợp thay đổi thông tin dự án phải thực hiện điều chỉnh chủ trương đầu tư và các trường hợp chỉ cần cập nhật thông tin đơn giản.

Doanh nghiệp có thể tham khảo bảng so sánh dưới đây về các điểm thay đổi cốt lõi giữa quy định hiện hành và định hướng sửa đổi bổ sung:

Việc chuẩn hóa các tiêu chí so sánh trong bảng trên cho thấy nỗ lực của cơ quan soạn thảo trong việc minh bạch hóa quy trình hành chính, giúp các doanh nghiệp chủ động dự phòng tiến độ và dòng vốn cho các giai đoạn mở rộng quy mô sản xuất.

Hồ sơ điện tử và thủ tục đầu tư online trên hệ thống quốc gia

Việc chuyển dịch từ hồ sơ giấy sang hồ sơ điện tử là mục tiêu trọng tâm trong chương trình chuyển đổi số của ngành kế hoạch và đầu tư. Dự thảo văn bản hướng dẫn mới xác lập giá trị pháp lý toàn diện của các chứng từ điện tử được ký số công cộng khi thực hiện giao dịch trên Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư. Để hồ sơ điện tử được ghi nhận hợp lệ, doanh nghiệp cần đáp ứng các điều kiện kỹ thuật bắt buộc sau:

• Chữ ký số sử dụng phải được cấp bởi tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số công cộng được Bộ Thông tin và Truyền thông cấp phép.
• Các tài liệu scan từ bản gốc phải đảm bảo độ phân giải tiêu chuẩn, không bị mờ chữ và hiển thị đầy đủ các dấu mộc pháp lý của cơ quan phát hành.
• Toàn bộ tệp tin hồ sơ phải được định dạng theo đúng quy chuẩn chung của hệ thống thông tin quốc gia nhằm tránh lỗi đồng bộ dữ liệu.

Để đảm bảo tính liên tục của thủ tục hành chính, quy định mới cũng dự phòng các kịch bản ứng phó khi hệ thống công nghệ thông tin gặp sự cố kỹ thuật hoặc quá tải. Trong các tình huống bất khả kháng này, phương thức nộp hồ sơ bằng bản giấy truyền thống sẽ tạm thời được kích hoạt để không làm ảnh hưởng đến thời hạn nộp hồ sơ của doanh nghiệp. Ngoài ra, việc bảo mật dữ liệu và tính toàn vẹn của hồ sơ điện tử cũng được quy định cụ thể nhằm bảo vệ bí mật công nghệ và phương án kinh doanh của nhà đầu tư.

Cập nhật quy định mới về thủ tục đầu tư ra nước ngoài

Hoạt động chuyển vốn đầu tư từ Việt Nam ra nước ngoài luôn chịu sự quản lý chặt chẽ nhằm đảm bảo an toàn cán cân thanh toán quốc gia. Các quy định sửa đổi hướng tới việc thắt chặt cơ chế hậu kiểm nhưng đồng thời tạo thuận lợi tối đa cho các doanh nghiệp có năng lực tài chính lành mạnh muốn mở rộng thị trường quốc tế một cách thực chất.

Khi thực hiện thủ tục đầu tư ra nước ngoài, nhà đầu tư cần chú ý kiểm tra kỹ các nội dung quan trọng sau:

• Danh mục các ngành, nghề cấm đầu tư ra nước ngoài bao gồm các hoạt động ảnh hưởng đến an ninh quốc phòng hoặc di sản văn hóa.
• Nhóm ngành, nghề đầu tư ra nước ngoài có điều kiện như ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán đòi hỏi phải có sự chấp thuận trước từ cơ quan quản lý chuyên ngành.
• Nghĩa vụ mở tài khoản vốn đầu tư trực tiếp tại một ngân hàng thương mại được phép để thực hiện mọi giao dịch chuyển tiền ra và vào Việt Nam.
• Chế độ báo cáo định kỳ về tình hình thực hiện dự án gửi Bộ Kế hoạch và Đầu tư và Ngân hàng Nhà nước để phục vụ công tác giám sát vĩ mô.

Danh mục ưu đãi đầu tư đặc biệt và điều kiện tiếp cận thị trường

Để thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao, các cơ chế ưu đãi đầu tư đặc biệt tiếp tục được mở rộng cho các lĩnh vực then chốt. Tiêu chí để được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp và tiền thuê đất được thiết kế định lượng rõ ràng, giúp nhà đầu tư tự đánh giá được mức độ đáp ứng điều kiện ngay từ giai đoạn lập dự án khả thi. Các ngành nghề được định hướng ưu tiên bao gồm:

• Dự án đầu tư thành lập các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) và cơ sở ươm tạo công nghệ cao.
• Dự án thuộc chuỗi sản xuất chất bán dẫn, linh kiện điện tử tiên tiến và vật liệu mới.
• Hoạt động đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ trực tiếp cho tiến trình chuyển đổi số quốc gia.
• Dự án sản xuất trang thiết bị thể dục thể thao chuyên dụng hoặc phát triển hệ thống thư viện phục vụ cộng đồng.

Đối với điều kiện tiếp cận thị trường, danh mục các ngành nghề hạn chế tiếp cận đối với nhà đầu tư nước ngoài được cập nhật theo hướng tiệm cận với các cam kết quốc tế mới nhất của Việt Nam. Ngoại trừ các ngành nghề thuộc danh mục hạn chế được quy định cụ thể kèm theo điều kiện về tỷ lệ sở hữu nước ngoài hoặc hình thức đầu tư, nhà đầu tư nước ngoài sẽ được áp dụng các điều kiện đối xử quốc gia tương đương với nhà đầu tư trong nước. Sự minh bạch này giúp giảm thiểu các tranh chấp phát sinh do cách hiểu khác nhau về chính sách mở cửa thị trường.

Doanh nghiệp cần làm gì trước khi áp dụng quy định mới

Trong giai đoạn chuyển tiếp chính sách, sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt pháp lý là chìa khóa để doanh nghiệp duy trì lợi thế cạnh tranh và hạn chế các rủi ro phát sinh từ việc thiếu thông tin. Các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần thực hiện ngay các bước sau:

• Chủ động theo dõi thời điểm công bố chính thức và ngày có hiệu lực của Nghị định 96/2026/NĐ-CP trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ hoặc Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật.
• Rà soát toàn bộ hệ thống hồ sơ pháp lý hiện tại của dự án, đặc biệt là các điều khoản liên quan đến tiến độ góp vốn, thời hạn hoạt động và nghĩa vụ báo cáo giám sát đầu tư định kỳ.
• Đánh giá mức độ tương thích của hạ tầng chữ ký số và tài khoản trên Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư của doanh nghiệp để sẵn sàng thực hiện các thủ tục trực tuyến toàn trình.
• Tham vấn ý kiến chuyên môn sâu từ các tổ chức tư vấn độc lập để có phương án xử lý hồ sơ tối ưu nhất trong giai đoạn giao thời giữa hai hệ thống văn bản.

Giải đáp thắc mắc về thực thi quy định đầu tư mới

Conclude

Việc cập nhật các định hướng cải cách trong dự thảo Nghị định 96/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Đầu tư là bước chuẩn bị cần thiết cho mọi hoạt động kinh doanh dài hạn. Quá trình chuyển đổi sang cơ chế hồ sơ điện tử và đơn giản hóa thủ tục điều chỉnh dự án hứa hẹn sẽ mang lại môi trường đầu tư thông thoáng và minh bạch hơn. Để đảm bảo an toàn tuyệt đối và tối ưu hóa thời gian thực hiện thủ tục hành chính trong giai đoạn này, doanh nghiệp có thể tìm kiếm sự đồng hành chuyên môn từ MAN – Master Accountant Network, đơn vị hỗ trợ rà soát hồ sơ và tư vấn giải pháp tuân thủ toàn diện cho nhà đầu tư.